Eigenaarschap van leerlingen en lerarenteams vergroten is een wens die op veel scholen terugkomt.

Maar wat verstaan we eigenlijk onder eigenaarschap? En wat is ervoor nodig om dit in de praktijk te versterken? Volgens ons begint dat bij de schoolleiding.

Gedrag is aanstekelijk.

Zoals docenten een voorbeeld zijn voor leerlingen, is het managementteam dat voor het lerarenteam. In die zin functioneert het MT als een spiegel van de school: het gedrag, de houding en het denken van het MT weerspiegelen zich in de rest van de organisatie.

Wie het eigenaarschap van leerlingen wil vergroten, zal dus moeten beginnen bij het versterken van het eigenaarschap van leraren. En om dat mogelijk te maken, is het logisch te starten bij het MT.

De lens waarmee je kijkt.

Onze focus op eigenaarschap is de lens waarmee we MT's helpen om naar de organisatie en het eigen handelen te kijken. Daarvoor is het nodig om met elkaar helder te hebben wat eigenaarschap bij jullie op school betekent, wat jullie precies willen oplossen door het versterken van eigenaarschap, en hoe je daarbij als MT vorm geeft aan eigenaarschap.

Samen met het MT gaan wij dit onderzoeken. Stap twee is dat we met elkaar toewerken naar gerichte acties die tot duurzame verandering en directe resultaten in de schoolpraktijk leiden.

Eigenaarschap en de zelfdeterminatietheorie
Veel scholen die eigenaarschap willen stimuleren, nemen de zelfdeterminatietheorie (ZDT) op in hun visie. Deze theorie beschrijft drie basisbehoeften die van invloed zijn op intrinsieke motivatie: autonomie, competentie en relatie. Wanneer mensen de ruimte krijgen om zelf keuzes te maken, ervaren dat ze ergens goed in kunnen worden, en zich verbonden voelen met anderen, neemt hun motivatie toe. Eigenaarschap groeit precies daar waar aan deze behoeften wordt voldaan – bij leerlingen, leraren én het MT.

Van visie naar praktijk
De motivatie om eigenaarschap te nemen ontstaat dus niet vanzelf, maar wordt gevoed door hoe de school is ingericht. Een valkuil is dat het ‘geven’ van eigenaarschap automatisch leidt tot eigenaarschap ‘nemen’. In de praktijk blijkt dat vaak anders te werken.

Een illustratief beeld is het zwembad. Je laat kinderen niet meteen in het diepe springen, ze beginnen in het pierenbadje. Hetzelfde geldt voor lerarenteams – en voor het MT zelf. De vraag is dan: hoe beweeg je als MT van het pierenbadje naar het diepe bad? En hoe begeleid je daar de teams bij? Anders gezegd: hoe maak je de stap van visie naar eigenaarschap in de dagelijkse praktijk?

Houding en gedrag van het MT
Bij de schoolleiders die wij begeleiden, zien we terugkerende gedragingen die helpen bij deze overgang. Ze hebben een open en vriendelijke houding – naar elkaar, naar zichzelf en naar de teams. Ze kunnen feedback ontvangen en onderzoeken hun eigen handelen. Ze benoemen ook wat nog niet goed gaat en durven kaders te stellen. Bovenal nemen ze de tijd voor reflectie. Dat uitzoomen, even stilstaan, helpt om koers te houden en de visie steeds opnieuw te vertalen naar een volgende concrete stap.

Ontwikkelen van leiderschapsgedrag dat helpt

Wij ondersteunen het ontwikkelen van dit gedrag door het inzetten van de volgende vier BRIA stappen steeds vanuit de zelfdeterminatie theorie:

Bewustzijn ontwikkelen: door het zogenaamde downloaden van de kennis die aanwezig is over het vraagstuk rond het vergroten van het eigenaarschap. Daar horen vragen bij als: hoe hebben jullie dit tot nu toe aangepakt? Is het vraagstuk compleet of zijn er facetten die nog niet onderkent zijn? Zijn er eventueel systemisch aspecten die een mogelijke oplossing in de weg staan?

Reflectie stimuleren: We onderzoeken daarin met het MT de vragen: Wat doen wij als MT om de situatie in stand te houden? Hoe spiegelen wij gedrag dat wij willen zien in de school? Wat lukt ons wel?

Inzicht: Het inzicht dat voortkomt uit het bewuster kijken naar het vraagstuk en de reflectie daarop leidt tot verschillende inzichten die kunnen gaan over de voorbeeldrol en het creëren van de juiste randvoorwaarden: een heldere structuur, ruimte voor initiatief en duidelijke kaders. Daarmee wordt de schoolorganisatie als het ware ontworpen voor eigenaarschap.

Actie: Helder is dat niet alles tegelijk kan worden aangepakt. We helpen MT’s om een prioritering te maken van de ontwikkeling van het MT en de doorvertaling naar de schoolorganisatie.  

Waar start je als MT?
Wie eigenaarschap in de school wil versterken, begint bij het MT. Niet met grote plannen of directe verwachtingen, maar met een eerste stap: als team eerlijk kijken naar het eigen handelen.

Want alleen door zelf het goede voorbeeld te geven – door spiegel te durven zijn – ontstaat er ruimte voor eigenaarschap in de hele school.

Neem contact met ons op via het formulier op de website of mail ons voor een afspraak.